📰 દરબાર ગઢ બેલા : ભૂલાઈ ગયેલું ઐતિહાસિક વારસું, જેમનું હવે ખરેખર જતન જરૂરી છે

 

રાપર (કચ્છ): રાપર તાલુકાના બેલા ગામમાં આવેલી વર્ષો જૂની ઐતિહાસિક ઇમારત "દરબાર ગઢ" હવે ભ્રમિત આશાઓનો નહીં, પણ વાસ્તવિક કાર્યવાહીનો મુદ્દો બની રહી છે. સ્થાનિક સ્તરે અવગણાયેલું અને વળી રાજ્ય સ્તરે અજાણ બનેલું આ ઇતિહાસપૂર્ણ સ્થળ આજે ખંડિત હાલતમાં ઊભું છે.

આ દરબાર ગઢ એક સમયના રાજકીય અને સામાજિક કેન્દ્ર તરીકે ઓળખાતું હતું. અહીં દરબારશ્રીઓ રહીને લોકોના કામકાજ, પ્રશ્નો, તહેવારો, અને શાસન સંભાળતા હતા. આજે એ તમામ ગૌરવ સ્મૃતિરૂપે ભીંતોની વચ્ચે અટવાઈ ચૂક્યું છે.

CEPT યુનિવર્સિટીના કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ 2022માં અહીં સંશોધન કરીને તેની ઐતિહાસિક અને સ્થાપત્ય મૂલ્ય ઓળખાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેમણે દરબાર ગઢના નકશા, માળખું, સામગ્રી અને હાલની સ્થિતિનું દસ્તાવેજીકરણ કર્યું. તેમનો અભ્યાસ માત્ર એક શિક્ષણ કાર્યક્રમ હતો—ન કે કોઈ વાસ્તવિક રક્ષણ યોજના.

ખરેખર કઈ સ્થિતિ છે?

દરબાર ગઢના કેટલાક ભાગ ખંડિત થઈ ચૂક્યા છે

છત અને દિવાલો તૂટેલી હાલતમાં છે

અંદર ભાગે ઝાડ ઊગી ગયા છે

કોઈ જ સુરક્ષા કે જાળવણીની વ્યવસ્થા નથી

આશા રાખવી ન્યાયી નથી…

સ્થાનીક લોકો ઘણી વખત આશા રાખે છે કે “સરકાર એક દિવસ આવીને બધું સુધારી દેશે.” CEPT જેવી સંસ્થાઓના અભ્યાસથી જગાવટ થાય છે, પણ તેની પાછળ કોઈ ખાસ કાર્યવાહી થતી નથી. આવા અભ્યાસો કરવાનું મહત્વ છે, પણ માત્ર અભ્યાસથી વારસાનું જતન શક્ય નથી.

જો આજ નહીં તો આવતા વર્ષ, આવી જ સ્થિતિ રહી તો દરબાર ગઢનો અસ્તિત્વ જ નશ્ટ થઈ જશે. હવે આશા નહિ—જવાબદારીની જરૂર છે. જો ગામના લોકો, તાલુકા તંત્ર અને વારસા વિભાગ કોઈ પગલાં નહીં લે, તો આવું ઐતિહાસિક સ્થળ હંમેશ માટે ગુમ થઈ જશે.

---

📌 સ્પષ્ટ સંદેશ:

દરબાર ગઢને બચાવવા માટે હવે આશા રાખવાથી નહીં, પરિસ્થિતિને બદલવા માટે પગલાં લેવાથી જ શક્ય બનશે. નહિંતર આપણો ઇતિહાસ માત્ર પુસ્તકોમાં જ રહી જશે.

📅 તારીખ: જૂન, 2025

✍️ અહેવાલ: Kutch now