લગ્ન... આપણા સમાજમાં માત્ર એક સંબંધ નથી, એ ગૌરવ, લોકલેવી, અને ઘણી વખત — એક બાંધછોડ બની ગયો છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં, જ્યાં વરઘોડા, સાટા (સામસામે લગ્ન) અને તલાક વિશે સમાજ પોતાને કાયદા કરતા ઊંચું માને છે, ત્યાં વ્યક્તિગત જીવન પર પણ દંડોનો પાટો ફટકે છે.
વરઘોડા માટે દંડ?
એક યુવાન પોતાના લગ્નમાં ખુશીથી વરઘોડો કાઢે તો, સમાજના થૈલાઓ દંડની ચીઠ્ઠી લઈ આવી ચડે છે. 'અમે એમ નહોતું કર્યું', 'આપણે ત્યાં આવું નહિ ચાલે' જેવા જૂના વાક્યો પાછલા દરવાજે લાવવામાં આવે છે. પ્રશ્ન એ છે કે આજે 2025માં પણ વ્યક્તિએ પોતાની શાદી કેવી રીતે ઉજવવી એ માટે સમાજની મંજૂરી લેવી પડે?
સાટા જેવા ‘સોદા’ પર આધારિત લગ્ન
સામસામે લગ્ન એટલે કે 'સાટા' જે વિધિ છે એમાં પ્રેમ, પસંદગી કે સમજદારીનું સ્થાન ઓછું અને સમાજના લાજ શરમનું ભારણ વધુ હોય છે. જો કોઈ એક દંપતીમાં તણાવ આવે તો બીજું પણ તૂટે છે – એ રીતે લગ્ન નહીં, શરતના સોદા બને છે. અને જ્યારે કોઈ આ બંધનમાંથી છૂટવા કાયદાકીય માર્ગ પસંદ કરે, તો…
છૂટાછેડા માટે દંડ? એ પણ કોને?
જેઓ તલાક લેવાની ધારાશાસ્ત્રીય રીત પકડીને સ્વતંત્ર થવા માંગે છે, તેઓ સામે 'સામાજિક દંડ' – શો વાંધો?! જીવન તમારું, દુઃખ તમારું, અને દંડ સમાજ વસૂલે?! શું હવે વ્યક્તિને દુઃખી રહેવું પણ ફરજ ગણાશે?
આવા દંડો શા માટે? કારણ કે તમે “પરંપરા” ના કોળીયા તોડ્યા છો? તો પછી એ પરંપરા કે જેમાં દુઃખ ઝીલવું પડે એ કેવો ગૌરવ?
---
હવે સમય છે... આંખ ઉઘાડવાનો!
સમજવું પડશે કે સમાજ કોઈ કાયદાની જગ્યાએ નહીં. કાયદા વ્યક્તિના હિત માટે છે, અને તેનો સદુપયોગ કરવો દંડની વાત બનવી જોઈએ નહીં. આજે જો તમે ચુપ રહેશો, તો આવતીકાલે તમારી બહેન, દિકરી કે મિત્ર પણ આ જ પીડાનો ભોગ બનશે.
સમાજ બદલવો છે તો પહેલા નજરીયો બદલો.
પરંપરા એટલે કેવળ પુનરાવૃત્તિ નહિ — યોગ્યતા હોય ત્યારે જ એને માન આપો.
લગ્ન અને સંબંધમાં સ્વતંત્રતા ગુનો નથી — એ અધિકાર છે.
---
નિષ્કર્ષ:
જીવન તમારું છે, પસંદગી તમારું હક્ક છે. જે સમાજ દુઃખ પર દંડ વસૂલે, એનો વિરોધ કરવો – એ જ સાચો સંસ્કાર છે.
0 ટિપ્પણીઓ